Қазақстандағы дәрігерлердің ҮКД 2026: 5 жылда 210 сынақ бірлігін қалай жинауға болады

5 жылда 210 сынақ бірлігі. Дәл осынша сынақ бірлігін (СБ) 2026 жылғы 5 қаңтардан бастап күшіне енген ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің жаңартылған қағидалары (№ ҚР ДСМ-283/2020 бұйрық, 2025 жылғы 18 желтоқсандағы өзгерістерімен) бойынша Қазақстандағы әрбір дәрігер жинауы тиіс — біліктілік деңгейін растау үшін. ҮКД (үздіксіз кәсіптік даму) болмаса, маман сертификаты қайта рәсімделмейді, ал мерзімі өтіп кеткен сертификатпен мамандық бойынша жұмыс істеуге заң рұқсат бермейді.

Біліктілікті арттыру циклінің бір сағаты — 1 СБ. Халықаралық конгресстің бір күні — 40 СБ. Scopus Q1 журналындағы бір мақала — 180 СБ, бұл барлық бесжылдық норманы дерлік жабады. Төменде — Қағидалардың 1-қосымшасынан алынған сынақ бірліктерінің толық тарифі, біліктілік деңгейін растаудың төрт талабы және 210 СБ-ны асығыссыз жинау тәсілі.

Норма қандай және қандай мерзімге

Бір ғана норматив бар және ол қарапайым:

Соңғы 5 жылға кемінде 210 сынақ бірлігі (Қағидалардың 14-тармағы).

Бұл орта есеппен жылына 42 СБ — бірақ заң біркелкі бөлуді талап етпейді: жалпы бесжылдық көлемі маңызды. Бір жылы көбірек жинап, кейін азайтуға немесе керісінше жасауға болады.

СБ-ға не есептеледі — толық тариф

Қағидалар іс-шараларды үш тарауға бөледі. Төменде — Қағидалардың 1-қосымшасынан алынған нақты тариф.

1-тарау — Қосымша білім беру

Бұл норматив бойынша ең «арзан» және ең сенімді әдіс.

2-тарау — Формалды емес білім беру

3-тарау — Қосымша құзыреттер

Съезд, конгресс, конференцияларға қатысу:

Жарияланымдар (бірінші автор немесе жалғыз автор ретінде):

Scopus / Web of Science / Springer басылымдарындағы мақалалар:

Басқа нәтижелер:

СБ-ны қалай тезірек жинауға болады

Кестеден көрінеді: ең жоғары қайтарым — ғылыми қызмет пен халықаралық конференциялар. Q1 журналындағы бір мақала бесжылдық норманың дерлік бәрін жабады. Халықаралық конгрестің бір күні 40 сағаттық күндізгі семинарлардан бермеген СБ-ны береді.

Дегенмен, көптеген практикалық дәрігерлер үшін ең шынайы жинақ — комбинация:

• Біліктілікті арттыру циклі (мысалы, 108 сағат = 108 СБ) — нормасының жартысын бір циклмен жабады.
• Республикалық деңгейдегі конференциялар — 2 күндік 2-3 конгресс = 40-60 СБ.
• Вебинарлар мен онлайн курстар — тұрақты фон, әр сағат = 0,5 СБ.

1-3-тараулардың барлық іс-шара түрлерін кез келген үлеспен біріктіруге болады — қағидаларда «әр тарау бойынша міндетті минимум» жоқ.

Біліктілік деңгейін растаудың төрт талабы

Жинақталған СБ — біліктілік деңгейін беру немесе растау үшін төрт талаптың біреуі ғана (Қағидалардың 12-тармағы):

1. Мәлімделген деңгейге сәйкес білім туралы диплом.
2. Бағалау жөніндегі аккредиттелген ұйым берген кәсіби даярлық бағасы (бағалау тәртібі — № ҚР ДСМ-249/2020 бұйрық).
3. Еңбек қызметі туралы есеп — қызметтердің электрондық тіркелімінен немесе басшысы қол қойған кәсіби қызмет туралы жазбаша есеппен расталған мамандық бойынша функциялардың орындалуы.
4. Расталған ҮКД нәтижелері — денсаулық сақтау ұйымының персонал қызметі мен басшысы куәландырған (жеке медициналық практикамен айналысатындар үшін — өздері).

Осы төрттің бірі болмаса, деңгей расталмайды.

Жинақталған СБ қалай расталады

Өткен іс-шаралар туралы барлық құжаттар — курстардың куәліктері, конференциялардың сертификаттары, жарияланымдардың және патенттердің көшірмелері — сіз жұмыс істейтін денсаулық сақтау ұйымының персонал қызметі мен басшысына тапсырылады. 1-қосымшадағы тариф бойынша СБ-ны олар есептейді.

Жеке практикамен айналысатын дәрігерлер мен фармацевтикалық мамандар сол өлшемшарттарды басшылыққа ала отырып, нәтижелерді өз бетінше растайды.

Санатты растайтын мерзімсіз куәліктермен не істеу керек

Егер сізде біліктілік санаты (жоғары, бірінші, екінші) туралы мерзімсіз куәлік болса, ол тиісті біліктілік деңгейімен маман сертификатына қайта рәсімделеді — кәсіби даярлықты бағалаудан өтпей (Қағидалардың 19-тармағы).

Жеке: егер санат туралы куәліктің мерзімі 2021 жылғы 1 қаңтардан кейін өтсе, маман білім бағалауы мен кейс-тестингтен өтпей эквивалентті біліктілік деңгейіне үміткер болады (12-тармақ).

Халықаралық білім беру

Үш халықаралық академиялық рейтингтің (QS, ARWU, Times Higher Education) алғашқы 250 позициясына кіретін шетелдік ұйымдарда алынған қосымша білім түпнұсқа құжатты ұсыну кезінде ҚР-де жарамды деп танылады (Қағидалардың 15-тармағы).

ҮКД іс-шараларын қайдан іздеу керек

1-3-тараулардан алынған іс-шаралар (курстар, семинарлар, конференциялар, конгресстер, шеберлік сыныптары, вебинарлар) Қазақстанның әртүрлі қалаларында үнемі өткізіледі. Олардың жиынтық күнтізбесі — medevent.kz басты бетінде, қалалар, іс-шара түрлері және айлар бойынша сүзгілеу мүмкіндігімен.

---

СБ есептеу алдында тексеру керек нәрселер:

• Іс-шараның атауы мен деңгейі (облыстық / республикалық / халықаралық) — ставка соған байланысты.
• Мамандық бейініне сәйкестігі — барлық ставкалар «мәлімделген мамандық бейініне сәйкес» іс-шараларға ғана қолданылады.
• Растайтын құжаттың болуы — куәлік / сертификат / жарияланым болмаса, СБ есептелмейді.

Дереккөздер

1. ҚР ДСМ № ҚР ДСМ-283/2020 бұйрығы — «Денсаулық сақтау жүйесі қызметкерлерінің үздіксіз кәсіптік даму нәтижелерін растау, біліктілік деңгейін беру және растау қағидаларын бекіту туралы». Мақаланың басты құжаты. Барлық СБ ставкалары — 1-қосымшадан.
2. ҚР ДСМ 2025 жылғы 18 желтоқсандағы № 167 бұйрығы — № ҚР ДСМ-283/2020 бұйрығына соңғы өзгерістер. 2026 жылғы 5 қаңтардан күшіне енді. Қолданыстағы редакция adilet.zan.kz сайтындағы Қағидалар мәтініне енгізілген.
3. «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі — 7-баптың 41-тармағы (ҮКД Қағидаларының құқықтық негізі).
4. ҚР ДСМ 2020 жылғы 11 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-249/2020 бұйрығы — Оқушылардың білімі мен дағдыларын және мамандардың кәсіби даярлығын бағалау қағидалары (біліктілікті растаудың 2-ші сатысында пайдаланылады).
5. ҚР ДСМ 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-218/2020 бұйрығы — Денсаулық сақтау саласындағы мамандарды сертификаттауға жататын мамандықтар мен мамандандырулар тізбесі.
6. Денсаулық сақтау саласындағы мамандарды қосымша және формалды емес білім беру қағидалары — біліктілікті арттыру бағдарламаларын іске асыратын ұйымдарға қойылатын талаптарды реттейтін қосалқы бұйрық.

---

Мұқаба: Bermix Studio / Unsplash