Қазақстандағы дәрігерлердің біліктілігін арттыру және қайта даярлау: айырмашылығы неде және санатқа қанша қажет
Тек конференциялармен ҮКД нормасын жабу мүмкін емес: 210 сынақ бірлігінің 60-тан 150-ге дейінгісі біліктілікті арттыру циклінің сағаттары болуға міндетті. Біліктілікті арттырудың қайта даярлаудан айырмашылығы, әр санатқа қанша сағат қажет және қандай өтіл талап етіледі.
Тек конференциялармен ҮКД нормасын жабу мүмкін емес. Бес жылға есептелген 210 сынақ бірлігінің 60-тан 150-ге дейінгісі біліктілікті арттыру циклінің сағаттары болуға міндетті — әрі нақты сан сіз қай санатқа бет алғаныңызға байланысты. Бұл жалпы соманың бөлігі емес, бөлек талап, және дәл осында жиі сүрінеді.
Біліктілікті арттырудың қайта даярлаудан және ҮКД-дан айырмашылығын, әр санатқа қанша сағат қажет екенін және қандай өтіл талап етілетінін талдаймыз.
Үнемі шатастырылатын үш ұғым
ҮКД (үздіксіз кәсіби даму) — бұл есепке алу жүйесі. Курс та, құжат та емес, бес жыл ішінде істегеніңіздің бәрін бір сынақ бірлігі сомасына жинайтын тәсіл. ҮКД қорытынды нәтижесі үш бөліктен құралады: қосымша білім беру, бейресми білім беру және қосымша құзыреттер (Қағидалардың 9-тармағы).
Біліктілікті арттыру — бұл сіздің мамандығыңыз бойынша оқу циклі, ҮКД жүйесінде «қосымша білім беру» бөліміне жатады. Есептеу қарапайым: 1 сағат = 1 сынақ бірлігі. Біліктілікті арттырудан өткені туралы куәліктің көшірмесімен расталады.
Қайта даярлау — бұл клиникалық ординатура және резидентурамен қатар жоғары оқу орнынан кейінгі білім. Ол ҮКД есебіне емес, біліктілік деңгейін алуға қатысты: салалық біліктілік шеңберінде бұл 7.x(R) тобындағы деңгейлер. Қайта даярлау мамандықты өзгертеді, біліктілікті арттыру барын тереңдетеді.
Практикалық айырмашылығы: біліктілікті арттыру сағаттарын үнемі жинап, әр бес жыл сайын ұсынасыз, ал қайта даярлаудан мамандық ауыстырғанда бір рет өтесіз.
Санатқа қанша сағат біліктілікті арттыру қажет
Басты айқын еместік осында. 210 СБ жалпы көлемі — жалғыз талап емес. Оның ішінде екі міндетті ең төменгі шек бар, және олар әр санат үшін әртүрлі:
| Санат | Барлығы ҮКД | Оның ішінде біліктілікті арттыру | Бейресми білім және қосымша құзыреттер |
|---|---|---|---|
| Екінші | 5 жылға кемінде 210 СБ | базалық немесе орта деңгейдің кемінде 150 СБ (сағат) | кемінде 60 СБ |
| Бірінші | 5 жылға кемінде 210 СБ | орта немесе жоғары деңгейдің кемінде 120 СБ (сағат) | кемінде 90 СБ |
| Жоғары | 5 жылға кемінде 210 СБ | жоғары немесе мамандандырылған деңгейдің кемінде 60 СБ (сағат) | кемінде 150 СБ |
Дереккөз — Қағидаларға 3-қосымша.
Санаттар бойынша жылжу логикасы кестеден көрінеді: санат неғұрлым жоғары болса, «партада» отыру соғұрлым аз, ал өз белсенділігі соғұрлым көп талап етіледі. Екінші санатқа 150 сағат курс және бар болғаны 60 СБ өзгесі керек. Жоғарыға керісінше: 60 сағат курс, бірақ 150 СБ конференциялар, жарияланымдар, тәлімгерлік және сараптамалық жұмыс.
Неге бәрін конференциялармен жабуға болмайды
Азғырық түсінікті: халықаралық конгрестегі үш күн — бұл 120 СБ, бесжылдық норманың жартысынан көбі. Бірақ конгрестер «Қосымша құзыреттер» тарауына, ал біліктілікті арттыру циклі «Қосымша білім беру» тарауына жатады. Бұл әртүрлі жолдар, және біліктілікті арттыру бойынша ең төменгі шек олармен жабылмайды.
Практикалық қорытынды: екінші санатқа 210 СБ-ның 150-і цикл сағаттары болуға міндетті, ал конференциялармен және өзге бәрімен ең көбі 60 СБ жинай аласыз. Маневр еркіндігі тек жоғары санатқа қарай пайда болады.
Өз жоспарыңызды бір сома бойынша емес, бірден екі сан бойынша тексерген жөн.
Қандай өтіл қажет
Сынақ бірлігінен басқа алдыңғы біліктілік деңгейін алған күннен бастап мәлімделетін мамандық бойынша үздіксіз еңбек өтіліне талап бар:
| Санат | Талап етілетін өтіл |
|---|---|
| Екінші | кемінде 5 жыл |
| Бірінші | кемінде 4 жыл |
| Жоғары | кемінде 3 жыл |
Талап барлық білім деңгейлері үшін бірдей — техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі (Қағидаларға 5-қосымша).
210 СБ орнына балама жол
Қағидаларда көбі білмейтін айырық бар. ҮКД жалпы көлемі бойынша талап былай тұжырымдалған: «5 жылға кемінде 210 сынақ бірлігі не болмаса сақтандыру жағдайын сараптау кезінде Тәуелсіз сараптама комиссиясының жұмысына соңғы 3 жылда кемінде 3 рет қатысу».
Бөлек алғанда мұндай комиссияға қатысу бір құжат үшін 90 СБ-ға бағаланады — бүкіл тарифтегі ең салмақты позициялардың бірі.
Құжаттарда не қажет
Біліктілікті арттыру циклі үшін Қағидалар біліктілікті арттырудан өткені туралы куәліктің көшірмесін талап етеді, ал өлшемшарттың өзіне үш шарт қояды:
- мәлімделетін мамандық бейініне сәйкестігі;
- білім беру бағдарламасының деңгейіне сәйкестігі (базалық, орта, жоғары, мамандандырылған);
- сағат немесе кредит санын көрсету.
Бағдарлама деңгейі принципті: бірінші санатқа орта немесе жоғары деңгейдегі біліктілікті арттыру есептеледі, және базалық деңгей сағаттары бұл ең төменгі шекке кірмейді. Бағдарлама деңгейін циклге қабылданғаннан кейін емес, оған дейін нақтылаған жөн.
Материал анықтамалық сипатта. Қағидалар мен қосымшалардың қолданыстағы редакциясы — adilet.zan.kz сайтында. Талаптар өзгеруі мүмкін: бұйрық 2024 және 2025 жылдары редакцияланған.
